Staaltje van Subjectwording (de ECHTE praktijk…)

Gisteren was ik met een bevlogen collega in gesprek. Hij (docent Nederlands) vertelde over een pittige groep aan wie hij les had gegeven. Een vrouwelijke student vertelde over seksuele intimidatie op haar stage, waarbij het gesprek zich ontvouwde. Er ontstonden vrij snel twee ‘kampen’ (de jongens en de meiden) en door de dialoog die mijn collega wist te creëren werd een gevoelig thema aangesneden over grenzen bewaken en grenzen overschrijden, waarbij beide partijen elkaar letterlijk en figuurlijk gehoord hebben, nagedacht hebben over hun eigen gedrag en oplossingen bedachten voor situaties die zich in de praktijk voordoen. De communicatie was open en gericht op het wezenlijk ontmoeten van elkaar. Zijn slotconclusie was iets in de trant van: “En hier doe ik het voor! Gesprekken met elkaar die er toe doen en waar de student ook nog eens heel veel van leert. Eigenlijk doen we dat veel te weinig!”.  Oh ja, hij is ook met zijn vak bezig geweest. Heeft hen gewezen op de begrippen: mening, feiten, overtuiging, argumenten, vooronderstelling, aannames, naar elkaar luisteren in de discussie enz.

Ik dacht later: “Dit is pas een staaltje van subjectwording in de echte praktijk”. Dit is wat Biesta beschrijft wat niet / onvoldoende voorkomt in het onderwijs. Ik deel die mening overigens niet helemaal omdat er binnen onze opleiding wel aandacht aan besteed wordt, ongetwijfeld ingegeven door het feit dat we opleiden voor beroepen waar je als mens een belangrijk instrument bent. Mijn aantekeningen van Wouter Pols nog eens nalezend herkende ik zo veel in deze  praktijksituatie. “Je hebt een ander nodig die je spiegelt”, “Het gaat over je laten veranderen door de ander (als gevolg van interactie)”, “de kern van opvoeden zijn transactionele processen die zich vertalen naar het handelen. Subjecten zijn dragers van deze communicatieprocessen en veranderen voortdurend en dat is het uitgangspunt voor onderwijs, volgens Biesta”.

Volledig aansluitend op mijn gesprek met de collega èn bij de discussie over de cultuur van het meten komt er vandaag een bericht voorbij van Hartger Wassink over: “Op zoek naar het ‘meer’ van onderwijskwaliteit”.  Wassink legt uit dat er twee soorten kwaliteit zijn. De ene kun je meten, de andere ervaar je dagelijks.  De meerwaarde die je ervaart als docent, zoals mijn collega hierboven ook aangaf, heeft niks te maken met het meten van cijfers en voldoen aan opgestelde of opgelegde criteria. De kwaliteit waar het over gaat heeft te maken met de kwaliteit van de relaties.

Over Hanneke

Onderwijsontwikkelaar met passie voor leren en docentenprofessionalisering

Geplaatst op januari 23, 2014, in Maatschappelijke context en getagd als , . Markeer de permalink als favoriet. 4 reacties.

  1. Beste Hanneke,

    Ik werk op het HBO en ben van mening dat ik daar geen opvoedkundige taak heb. Je geeft natuurlijk wel een soort voorbeeld, maar het is niet te vergelijken met basisschool of middelbare school. Tot LA4 en Biesta had ik nog nooit van socialisatie en subjectvorming in het onderwijs gehoord. Ben daar veel over gaan nadenken en ik ben het ook wel eens met Biesta. Natuurlijk moet er wel gemeten worden (niet te veel en erkennen dat meten ook een bepaalde mate van subjectiviteit heeft), maar er zijn andere zaken dan alleen de competenties. Ik denk wel dat socialisatie en subjectvormingen niet onderwerpen zijn die echt in het lesprogamma gezet worden, “Volgend lesuur hebben we subjectvorming” , maar meer dat je studenten de ruimte geeft tot socialisatie en subjectvorming. Uiteindelijk doen ze dat toch vooral als studenten onder elkaar.
    Ik kom even terug op die term socialisatie. Ik dacht daarbij echt aan cultuur, na de presentatie van Wouter Pols heb ik begrepen dat socialisatie eigenlijk gewoon om de orde in de klas gaat. Dus eigenlijk gaat het over de docent die ervoor zorgt dat er in de klas dingen kunnen gebeuren en geen chaos heerst. Kortom als docent ben je dan toch betrokken bij socialisatie. Het cultuur aspect is dan toch ook gekoppeld aan subjectvorming. Wat die subjectvorming inhoudt moet ik nog eens goed uitzoeken.

  2. Hoi Henk,
    Je hebt ondertussen de Biesta bijbel doorgeworsteld, las ik op je blog. Ik ben benieuwd of je nog steeds vindt dat socialisatie zich beperkt tot orde in de klas. Wat betreft die subjectvorming, Volgens mij werkt het ook niet als je een lesje subjectvorming programmeert. Ik deel je mening dat subjectvorming (ook) ontstaat door het contact dat studenten onderling met elkaar hebben. Maar ook de wisselwerking tussen student en docent en andersom.
    Ik vind het wel mooi hoe Biesta schrijft dat subjectvorming eigenlijk het tegenovergestelde proces is van socialisatie en dat het er om gaat dat we met elkaar unieke individuen zijn met eigen talenten en ons ook zo ontwikkelen waarmee we ons op een eigen manier kunnen handhaven in de molen van (sociale) regels en de maatschappij.
    Tot slot is die socialisatie inderdaad behoorlijk cultuur bepaald (Jarvis, Hofstede) en de subjectvorming is daarmee volgens mij ook cultureel bestempeld. Ik kan me zo voorstellen niet overal in elk land dezelfde ruimte is om dit subject zijn te kunnen uiten.

  3. Ik dacht socialisatie een belangrijk aspect was / is, totdat Wouter Pols het dinsdag afdeed als een beetje orde houden. Dat begrijp ik nog steeds niet goed.

  4. socialisatie gaat in elk geval verder dan orde houden in de klas. Zie boek van Biesta, maar dit artikel werpt daar ook een helder licht op: http://www.windesheim.nl/~/media/Files/Windesheim/Research%20Publications/130617_DIK_Kunstzone22013_p5051.pdf
    Gaat trouwen (ook) over subjectvorming 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blogcollectief Onderzoek Onderwijs

Wij willen onderwijskundig onderzoek toetsen aan onze dagelijkse onderwijspraktijk en ervaringen uitwisselen over wat werkt en niet werkt in de klas. Daarbij laten we ons informeren door onderzoek, niet leiden.

Praktijkgericht onderzoek doen en beschrijven

van werkdocument tot eindverslag

Education to Save the World

Towards a more just, sustainable, and healthy planet

vindingrijk

creatief denken in onderwijs

Instructional Design

Uitdagend Ontwerpen | Voor educatieve doeleinden | Jan Scharloo

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

%d bloggers liken dit: